Một trong những phụ kiện không thể thiếu cho công việc này chính là tắc kê, đặc biệt là tắc kê đạn, loại tắc kê được sử dụng rất phổ biến trong thi công cơ điện và xây dựng công nghiệp.

Tắc kê đạn là gì? Cấu tạo, thông số & cách chọn loại phù hợp từ A-Z

Trong lĩnh vực xây dựng và cơ khí lắp đặt, việc cố định chắc chắn các kết cấu, thiết bị và hệ thống treo lên bề mặt bê tông là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo an toàn và độ bền lâu dài. Một trong những phụ kiện không thể thiếu cho công việc này chính là tắc kê, đặc biệt là tắc kê đạn, loại tắc kê được sử dụng rất phổ biến trong thi công cơ điện và xây dựng công nghiệp.

Vậy tắc kê đạn là gì, cấu tạo ra sao, có những thông số kỹ thuật nào cần quan tâm và làm thế nào để chọn đúng loại phù hợp cho từng nhu cầu? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đầy đủ từ A đến Z.

Tắc kê đạn là gì?

Tắc kê đạn (tiếng anh là Drop-in Anchor) còn gọi là nở đạn một loại neo cơ học dùng để cố định bu lông, ty ren hoặc các vật liệu cần treo lên bề mặt bê tông chắc chắn. Đây là giải pháp liên kết trung gian, cho phép tạo ren âm cố định trong bê tông để lắp đặt và tháo rời bulông khi cần.

Tên gọi đạn xuất phát từ hình dạng trụ giống viên đạn và cách hoạt động nở ra khi siết bulong, giống như viên đạn bung rộng, tăng lực bám vào nền. Tắc kê đạn còn được gọi bằng nhiều tên khác như nở đạn, nở đóng, bu lông nở đạn tùy theo vùng miền và thói quen sử dụng.

Cấu tạo của tắc kê đạn

Về cấu tạo, một chiếc tắc kê đạn tiêu chuẩn có hình dạng trụ rỗng, bên trong có ren để lắp bulông hoặc ty ren. Phần thân ngoài được xẻ rãnh dọc, phía đáy có phần áo nở dùng để mở rộng khi chịu lực siết.

Một chiếc tắc kê đạn tiêu chuẩn thường gồm 4 phần chính:

• Phần đầu: Bên trong được thiết kế tiện ren hệ mét để bắp khớp/nối với thanh ty ren và bulong.
• Phần thân: Có cấu tạo hình trụ tròn, bên trong rỗng, bên ngoài được nhà sản xuất dập chìm các thông tin về tắc kê nở đạn.
• Phần áo nở liền thân: Cấu tạo đặc biệt có thể nở ra để ép chắc vào thành bê tông, bên ngoài áo nở đạn được dập thêm các đường gân nhằm tăng ma sát, tạo liên kết chắc chắn hơn giữa nở đạn và kết cấu bê tông.
• Phần đạn: Vị trí nằm bên trong thân của nở đạn, giữ vai trò chịu lực đẩy của ty ren và bu lông, giúp chúng di chuyển sâu vào trong nền bê tông, làm giãn áo nở và tạo liên kết với nền bê tông.

Về vật liệu, tắc kê đạn thường được chế tạo từ thép carbon mạ kẽm hoặc inox. Với các công trình trong nhà, môi trường khô ráo, loại thép mạ kẽm điện phân là lựa chọn phổ biến. Trong khi đó, với môi trường ngoài trời, ẩm ướt hoặc có tính ăn mòn cao, inox SUS 304 hoặc SUS 316 sẽ đảm bảo độ bền và tuổi thọ lâu dài hơn.

Có tất cả bao nhiêu loại tắc kê đạn?

Trên thị trường hiện nay, xét theo các tiêu chí kỹ thuật phổ biến, tắc kê đạn được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau: theo vật liệu, theo cấu tạo – tiêu chuẩn và theo kích thước – tải trọng.

Phân loại theo vật liệu

Theo vật liệu chế tạo, tắc kê đạn có ba nhóm chủ yếu:

• Thép mạ kẽm: Loại phổ biến nhất là tắc kê đạn thép mạ kẽm điện phân, thường dùng cho các công trình trong nhà, môi trường khô, ít ăn mòn. Đây là loại có giá thành hợp lý và được sử dụng rộng rãi nhất.

• Inox: Nhóm cao cấp nhất là tắc kê đạn inox, thường là inox 304 hoặc inox 316. Loại này chuyên dùng cho môi trường ven biển, nhà máy hóa chất, khu vực có độ ăn mòn cao hoặc yêu cầu tuổi thọ rất dài.

Phân loại theo cấu tạo và tiêu chuẩn

Theo cấu tạo, tắc kê đạn có thể chia thành:

• Tắc kê đạn tiêu chuẩn, dùng cho các ứng dụng thông thường trong bê tông đặc.
• Tắc kê đạn chịu lực cao, có thiết kế dày hơn, chiều sâu lớn hơn để đáp ứng tải trọng lớn.
• Tắc kê đạn đạt tiêu chuẩn quốc tế như ANSI, DIN, ISO, thường dùng cho các công trình yêu cầu kiểm soát kỹ thuật nghiêm ngặt.

Ngoài ra, một số hãng còn sản xuất tắc kê đạn có gờ chặn hoặc thiết kế đặc biệt để tăng khả năng chống xoay trong quá trình lắp đặt.

Phân loại theo kích thước và tải trọng

Theo kích thước, các loại phổ biến nhất hiện nay gồm M6, M8, M10, M12 và một số kích thước lớn hơn như M16 cho tải trọng đặc biệt nặng. Mỗi kích thước tương ứng với một mức tải trọng làm việc khác nhau và một đường kính mũi khoan tiêu chuẩn riêng.

Những kích thước phổ biến của tắc kê đạn

Khi lựa chọn tắc kê đạn, người sử dụng cần đặc biệt quan tâm đến các thông số kỹ thuật cơ bản như kích thước, chiều dài, độ sâu lỗ khoan và khả năng chịu lực.

Kích thước tắc kê đạn thường được ký hiệu theo đường kính ren bên trong, phổ biến nhất là M6, M8, M10 và M12. Con số này tương ứng trực tiếp với đường kính bulông hoặc ty ren sẽ lắp vào.

Mỗi kích thước sẽ yêu cầu một đường kính mũi khoan và độ sâu khoan tiêu chuẩn riêng. Việc khoan đúng kích thước đóng vai trò rất quan trọng, vì nếu lỗ khoan quá rộng hoặc quá nông, khả năng bung nở và chịu lực của tắc kê sẽ bị giảm đáng kể.

Về khả năng chịu lực, tải trọng của tắc kê đạn tăng dần theo kích thước. Thông thường, tắc kê M6 phù hợp với tải nhẹ, M8 và M10 dùng cho tải trung bình, còn M12 trở lên được sử dụng cho các hạng mục treo nặng như máy móc, khung thép hoặc hệ thống cơ điện lớn.

Cách lắp tắc kê đạn trong thực tế

Nguyên lý làm việc của tắc kê đạn dựa trên cơ chế mở rộng cơ học trong bê tông. Trước tiên, người thi công khoan một lỗ đúng đường kính và độ sâu quy định. Sau đó, lỗ khoan cần được làm sạch hoàn toàn để loại bỏ bụi và mảnh vụn, giúp tăng độ bám của neo.

Tắc kê được đặt vào lỗ và đóng nhẹ bằng búa cho đến khi miệng tắc kê ngang bằng bề mặt bê tông. Khi bulông hoặc ty ren được siết vào, phần áo nở ở đáy sẽ bung ra và ép chặt vào thành lỗ, tạo liên kết chắc chắn giữa chi tiết và nền bê tông.

Khả năng chịu lực (tham khảo)

Ưu điểm và hạn chế

Nhờ cơ chế làm việc đơn giản nhưng hiệu quả, tắc kê đạn có nhiều ưu điểm nổi bật. Liên kết tạo ra có độ bền cao, chịu lực tốt và ít bị lỏng trong quá trình sử dụng. Bề mặt sau khi lắp đặt gọn gàng, thẩm mỹ và có thể tháo lắp bulông hoặc ty ren khi cần bảo trì hoặc thay đổi kết cấu.

Tắc kê đạn có ưu điểm lớn nhất là khả năng chịu lực tốt, liên kết ổn định, bề mặt lắp đặt gọn gàng và dễ tháo lắp bulông khi cần bảo trì. Tuy nhiên, loại neo này chỉ phát huy hiệu quả tối đa khi sử dụng trên bê tông đặc. Với gạch rỗng, bê tông nhẹ hoặc tường yếu, nên lựa chọn các giải pháp khác phù hợp hơn.

Ứng dụng thực tế

Trong thực tế, tắc kê đạn được sử dụng rộng rãi để treo hệ thống ống gió, ống nước, hệ thống PCCC, treo trần thạch cao, cố định giá đỡ, bản mã thép, khung máy và nhiều hạng mục cơ điện khác trong nhà xưởng và tòa nhà.

Nhờ khả năng chịu tải tốt và thi công nhanh, tắc kê đạn trở thành lựa chọn tiêu chuẩn trong các công trình nhà xưởng, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại và nhà máy công nghiệp.

Cách chọn tắc kê đạn phù hợp

Để chọn đúng loại tắc kê đạn, trước hết cần xác định rõ vật liệu nền. Với bê tông đặc, tắc kê đạn là lựa chọn rất phù hợp. Nếu nền là gạch rỗng hoặc bê tông nhẹ, nên chuyển sang giải pháp khác.

Tiếp theo là xác định tải trọng cần treo. Tải nhẹ có thể dùng M6 hoặc M8, tải trung bình nên chọn M8 hoặc M10, còn tải nặng nên sử dụng M10 hoặc M12 trở lên.

Cuối cùng, cần lựa chọn vật liệu theo môi trường làm việc. Trong nhà có thể dùng thép mạ kẽm, ngoài trời hoặc môi trường ẩm nên ưu tiên mạ nhúng nóng hoặc inox để tăng độ bền và chống ăn mòn.

Với kinh nghiệm cung ứng vật tư cơ khí công nghiệp, Mecsu.vn cam kết cung cấp tắc kê đạn inox 304 đạt tiêu chuẩn chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và thông số kỹ thuật minh bạch. Chúng tôi đồng hành cùng khách hàng trong việc lựa chọn giải pháp liên kết phù hợp, góp phần nâng cao độ bền và độ an toàn cho mỗi công trình.

MUA THÊM CÁC LOẠI TẮC KÊ ĐẠN KHÁC TẠI MECSU